و اگر آگاهى ديگران از آن امكان داشت ، از آغاز ، به صورت رمز بيان نمىشد . بارى ، امكان دارد كه حروف مقطعه در بر دارندهء حكمت‌ها و فوايدى باشد كه بر فرازمندى جايگاه آن در آغاز سُوَر بيفزايد ؛ به ويژه با در نظر گرفتن نظم هنرمندانه و تنوع شگفت‌انگيز اين حروف . شايد ديدگاه‌هايى كه زمخشرى بدان اشاره كرده و در سخن زركشى آمده و نيز احتمالى كه ذوق استاد علامه طباطبايى بدان راه يافته است ، گوشه‌هايى از آن حكمت‌ها و فوايدى باشد كه در كنار اسرار بزرگ اين حروف نهاده شده است ؛ خداوند به حقيقت امور داناتر است . حروف مقطعه در روايات امام ابو اسحاق ثعلبى گويد : بسيارى از پيشينيان بر اين باور بودند كه حروف مقطعه از متشابهاتى است كه خداوند دانش آن را ويژهء خود ساخته است و ما به تنزيل آن ايمان داريم ، اما تأويل آن را به خداوند وا مىنهيم . از برخى از علما نيز نقل شده است كه هر كتاب ، رازى دارد و راز قرآن ، فواتح « 1 » آن است . « 2 » امام على بن ابى طالب عليه السلام فرمود : « همانا هر كتاب ، برگزيده‌اى دارد و برگزيدهء اين كتاب ، حروف الفبا مىباشد . » ديگران نيز حروف مقطعه را تفسير كرده‌اند ؛ از جمله سعيد بن جبير گويد : « مراد ، اسامى قطعه قطعهء خداست كه اگر مردم آن را به درستى كنار هم بچينند ، اسم اعظم خدا را درمىيابند . مگر نمىگويى : « الر » « 3 » و « حم » « 4 » و « ن » « 5 » ؟ مجموع

--> ( 1 ) . [ حروف مقطعهء آغاز سوره‌ها ] . ( 2 ) . طبرى ، ج 1 ، ص 132 . ثعلبى ( ج 1 ، ص 136 ) آن را به ابوبكر نسبت داده ، ولى اين انتساب سندى استوار ندارد . در جوامع تفسيرى و حديثى پيش از آن نيز چنين استنادى وجود ندارد . بارى ، ابوبكر ابن انبارى ( علامهء نحوى و لغوى ، متوفاى 328 ) آن را به ربيع بن خُثَيم نسبت داده است و مىگويد : « اين مطلب نشان مىدهد كه معانى برخى از حروف قرآن بر همهء جهانيان پنهان است . . . » شايد امام ثعلبى ، وى را ابوبكر صدّيق پنداشته و اين ، عجيب است . ( 3 ) . حجر ( 15 ) 1 . ( 4 ) . دخان ( 44 ) 1 . ( 5 ) . قلم ( 68 ) 1 .